|
ÇÖP DEMEK NE DEMEK?
İlk bakışta, insana "bu da ne demek" dedirteceğini
sandığımız bu suale cevap vermek, gerçekte düşünüldüğü
kadar kolay değildir.
Gündelik hayatta, "çöp" olarak adlandırılan
katı atık"ları kesin bir tanıma sığdırıp belirli
adlar ve maddelerle sınırlandırmak imkansızdır. Daha doğrusu;
Çöp'ü üreten, atarak kurtulmak isteyen, toplayan, ayıklayan,
kullanan ve bertaraf eden kişi, kurum ve kuruluşlar ile
üretilen yerleşim birimlerinin sosyal, ekonomik ve kültürel
yapılarına göre değişen tanımları yapılabilir.
Katı atıkları üreten ve atıp kurtulmak isteyenlere göre;
kendileri için hiçbir değer ifade etmeyen her şey çöptür.
Örneklendirmek gerekirse; çöp yenilen ve kendilerinden
yiyecek ve içecek maddeleri üreten meyve, sebze ve diğer
gıda maddeleri ile üretimde veya tüketimde kullanılan
maddelerin işe yaramayan kısımları, kullanılmaz hale gelen
eşyalar ve değerini yitiren maddelerdir.
Çöp portakal kabuğudur; ekmek parçası, ezik domates,
çürük elma, kırık sandalye, bozuk ütü, ömrünü doldurmuş
ilaç, pil, cam şişe, bardak, kağıt, oyuncak, ambalaj malzemeleri,
evde beslenen kedi-köpek dışkısıdır.
Bu genel çerçeve içinde yer alan ve "hiçbir değer
ifade etmediği" için "çöp" diye adlandırılıp
atılan organik maddelerin önemli bir bölümü, kırsal kesimlerle
kentlerin varoşlarında yaşayanlar için besi değeri yüksek
ve ucuz bir "hayvan yemi"; hayvan dışkısı "gübre"
demektir.
Aynı nedenle üreticisinin üretim alanı dışına çıkarmak
istediği inorganik maddeler varlığını hala sürdüren Arayıcı
Esnafı'nın geçim kaynağı olan "hurda" veya "eski
eşya"; Türkiye gibi kaynak sıkıntısı çeken ülkelerin
sanayicilerine göre "ham madde" veya "yarı
mamul", ekonomiye kazandırılması gereken bir "değer"
olarak kabul edilir.
Çöpü toplayıp bertaraf etmekle görevli kişi, kurum ve
kuruluşların gözünde; cinsi, niteliği ve niceliği ne olursa
olsun, "çöplük" olarak belirlenen yerlere bırakılan,
insan ve çevre sağlığına zarar vermeden bertaraf edilmesi
gereken katı atıkların hepsi "çöp"tür.
Bu farklı yaklaşımlardan hareket ederek, çöpü genel hatlarıyla;
Üreticisi tarafından atılmak istenen,toplumun sağlık ve
huzuru ile çevrenin korunması için düzenli bir şekilde
bertaraf edilmesi gereken katı maddeler ve arıtma çamurlar
şeklinde tanımlamak mümkündür.
Çöp Dediğin Bin bir Çeşit...
Bundan böyle de "çöp" olarak anacağımız katı
atıkları; üretim yerlerine, muhtevalarına, maddesel yapılarına,
fiziksel, kimyasal ve biyolojik özellikleri ile bertaraf
edilme yöntemlerine göre belirli gruplara ayırmak mümkündür.
İstanbul'un katı atıklarını Düzenli Döküm Alanlarına
taşıması, depolaması, çeşitli yöntemlerle bertaraf etmesi,
kompost gübre ve elektrik enerjisi üretmesi çalışmalarından
sorumlu olan İSTAÇ, İstanbul'un çöpünü:
* Evsel Katı Atıklar,
* Tıbbi Katı Atıklar,
* Tehlikeli Katı Atıklar ve
* İnşaat artığı ve moloz
olmak üzere dört gruba ayırarak değerlendirip bertaraf
etmektedir.
Günde Onbin Ton Çöp Üretiyoruz...
İstanbul'un bir günlük ortalama çöp üretimi 10.000 ton
civarındadır.
İSTAÇ verilerine göre bulunan bu miktara, arayıcıların
çöplüklerden topladıkları "eski eşya" ve sanayide
kullanılabilir "hurda" gibi katı atıklar ile
boş alanlara kaçak dökülen inşaat artığı ve moloz eklendiğinde;
İstanbul'un kişi başına çöp üretim miktarının yaklaşık
bir kilogram olduğu görülür.
İstanbul'da çıkan çöpün miktarı gibi içeriği de mevsimlere
ve bölgelere göre değişmektedir. Günlük ortalama 10.000
ton olarak üretilen çöpün içeriğine dair ortalama değerler
şöyledir.
Cinsi Ort. Miktar Yüzde
Organik Maddeler 4.500 Ton % 45
Kağıt
1.450 Ton % 15,5
Kül 1.500 Ton % 15
Plastik 950 Ton % 9,5
Tekstil 560 Ton % 5,6
Seramik-Tuğla-İnert Madde 440 Ton % 4,4
Cam 380 Ton % 3,8
Metal 220 Ton % 2,2
Toplam 10.000 Ton %100.00
|
Çöp
Nedemek?
